Ordinaryus Ücretsiz profil aç

Core Web Vitals İyileştirme: LCP, INP ve CLS Rehberi

Core Web Vitals nedir, nasıl ölçülür? LCP, INP ve CLS eşikleri, CrUX saha verisi, fetchpriority, srcset ve uzun görev bölme teknikleri örnek kodla.

Ordinaryus · · 12 dk okuma

Core Web Vitals İyileştirme: LCP, INP ve CLS Rehberi
Fotoğraf: Unsplash, Wikimedia Commons (CC0) · kaynak

Core Web Vitals, Google'ın bir sayfanın gerçek kullanıcıya nasıl hissettirdiğini üç sayıyla ölçtüğü sistemdir: ana içerik ne kadar sürede görünüyor (LCP), sayfa bir dokunuşa ne kadar sürede tepki veriyor (INP) ve içerik yüklenirken yerinden ne kadar kayıyor (CLS). Bu yazıda eşikleri ezberletmek yerine, bir sayfanın neden geçemediğini nasıl bulacağını ve hangi kodu değiştireceğini anlatıyorum. Yazıdaki örnekler küçük işletme sitelerinde, WordPress ve hazır e-ticaret altyapılarında, en sık karşılaştığım sorunlardan geliyor.

Üç ölçüm, eşikler ve %75 kuralı

Google her ölçüm için üç aralık tanımlar ve değerlendirmeyi sayfayı açan gerçek kullanıcıların 75. yüzdelik dilimine göre yapar. Yani ziyaretlerin en az dörtte üçü "İyi" aralıkta kalıyorsa o ölçüm geçer. Mobil ve masaüstü ayrı değerlendirilir.

Ölçüm Neyi ölçer İyi İyileştirilmeli Kötü
LCP (Largest Contentful Paint) Görünür alandaki en büyük görsel ya da metin bloğunun çizilme süresi ≤ 2,5 sn 2,5 – 4 sn > 4 sn
INP (Interaction to Next Paint) Tıklama, dokunma veya tuşa basma sonrası bir sonraki karenin çizilme süresi ≤ 200 ms 200 – 500 ms > 500 ms
CLS (Cumulative Layout Shift) Beklenmedik düzen kaymalarının toplam puanı ≤ 0,1 0,1 – 0,25 > 0,25

INP, Mart 2024'te FID'in yerini aldı. FID yalnız ilk etkileşimin bekleme süresine bakıyordu ve olay işleyicinin kendisinin ne kadar sürdüğünü hiç ölçmüyordu. INP ise sayfa açık kaldığı sürece gerçekleşen tüm tıklama, dokunma ve klavye etkileşimlerini izler; kaydırma ve fareyle üzerine gelme sayılmaz. Çok sayıda etkileşim olan sayfalarda aykırı değerleri elemek için her 50 etkileşimde en kötü olan bir tanesi göz ardı edilir. Bu yüzden FID'i rahat geçen ama ağır JavaScript taşıyan siteler INP'de "Kötü" çıkabiliyor.

CLS'de de iki ayrıntı önemli. Kullanıcı bir şeye tıkladıktan sonraki 500 milisaniye içinde olan kaymalar sayılmaz, çünkü beklenen kaymalardır (bir akordeonun açılması gibi). Kaymalar da "oturum pencereleri" hâlinde gruplanır: aralarında bir saniyeden az olan kaymalar, en fazla beş saniyelik bir pencerede toplanır ve sayfanın CLS değeri en kötü penceredir. Uzun bir sayfayı aşağı kaydırırken arada bir olan küçük kaymalar bu yüzden birikip seni cezalandırmaz.

Saha verisi ve laboratuvar verisi: hangisine güveneceksin

Core Web Vitals ile çalışırken en sık yapılan hata, Lighthouse puanını Google'ın değerlendirmesi sanmaktır. İki farklı veri türü var:

  • Saha verisi (CrUX): Chrome Kullanıcı Deneyimi Raporu, istatistik paylaşımına izin veren gerçek Chrome kullanıcılarından toplanır ve son 28 günü kapsayan kayan bir pencere olarak raporlanır. Google'ın değerlendirmede kullandığı veri budur. Search Console'daki Önemli Web Verileri raporunda ve PageSpeed Insights'ın üstündeki "Gerçek kullanıcılarınızın deneyimini öğrenin" bölümünde görünür.
  • Laboratuvar verisi: Lighthouse'un tek bir cihaz profilinde, kısıtlanmış bağlantıyla tek seferde yaptığı ölçüm. Sorunun kaynağını bulmak için çok değerlidir ama her çalıştırmada biraz değişir. Laboratuvar ortamında kimse sayfaya tıklamadığı için INP ölçülemez; onun yerine Toplam Engelleme Süresi (TBT) bir ipucu olarak verilir.

PageSpeed Insights saha verisini iki düzeyde gösterir: tek URL ve tüm kaynak (origin). Az trafikli bir sayfada URL düzeyinde veri çıkmaz, yalnız sitenin geneline ait veriyi görürsün. Trafiği çok düşük sitelerde ikisi de boş kalır; Chrome yeterli örnek toplamadan veri yayınlamaz. Bu durumda hedefini laboratuvar ölçümüne göre koy ama kendi gerçek kullanıcı ölçümünü de ekle. Google'ın web-vitals kütüphanesi bunun için yazılmıştır:

```html

```

attribution sürümü, değerin yanında nedenini de verir: LCP için hangi öğe olduğunu, INP için hangi etkileşimin hangi öğede yaşandığını, CLS için hangi öğenin kaydığını. Bu veriyi birkaç hafta topladığında "hangi sayfa kötü" sorusundan "hangi öğe kötü" sorusuna geçersin.

Doğru sırayla teşhis: Search Console'dan DevTools'a

Teşhis için izlediğim sıra şu:

  1. Search Console'da Deneyim > Önemli Web Verileri raporunu aç, önce Mobil tarafına bak. Rapor benzer adresleri gruplar ve her grup için bir örnek URL verir. "Kötü" ve "İyileştirme gerekiyor" satırlarındaki sorun türünü not et (örneğin "LCP sorunu: 2,5 sn'den uzun (mobil)").
  2. Gruptaki örnek adresi PageSpeed Insights'ta aç. Saha verisi hangi ölçümün geçmediğini, altındaki laboratuvar bölümü ise "Largest Contentful Paint öğesi" ve "Düzen kaymalarından kaçının" gibi teşhislerle olası nedeni söyler.
  3. Aynı sayfayı Chrome'da aç, DevTools'u (F12) başlat ve Performance (Türkçe arayüzde Performans) panelini seç. Güncel Chrome sürümlerinde bu panel açılır açılmaz kendi yerel LCP, CLS ve INP değerlerini canlı gösterir; sayfada gezinip tıkladıkça INP güncellenir.
  4. Yavaş bir telefonu taklit etmek için paneldeki CPU kısıtlamasını 4x ya da 6x yavaşlatmaya, ağı da "Fast 4G" veya "Slow 4G" profiline al ve kaydı başlat. Zaman çizelgesinde kırmızı köşeli gri bloklar uzun görevlerdir.
  5. Düzeltmeyi yaptıktan sonra laboratuvar ölçümüyle doğrula, ardından Search Console'da Düzeltmeyi doğrula düğmesine bas. Saha verisi 28 günlük olduğu için iyileşmenin raporda tam yansıması yaklaşık dört hafta sürer.

LCP'yi düşürmek: sunucudan görsele dört parça

LCP süresi dört alt parçaya ayrılır ve her birinin çözümü farklıdır: ilk bayta kadar geçen süre (TTFB), LCP kaynağının keşfedilmesindeki gecikme, kaynağın indirilme süresi ve indirildikten sonra çizilene kadar geçen gecikme. PageSpeed Insights'taki LCP öğesi teşhisi bu parçaları gösterir; hangisi büyükse oradan başla.

TTFB. web.dev, TTFB için 0,8 saniye ve altını iyi bir hedef olarak önerir. Terminalden ölçmek için:

bash curl -o /dev/null -s -w 'TTFB: %{time_starttransfer}s Toplam: %{time_total}s\n' https://alanadin.com/ curl -sI -H 'Accept-Encoding: br, gzip' https://alanadin.com/ | grep -iE 'content-encoding|cache-control'

İkinci komut content-encoding: br veya gzip dönmüyorsa HTML sıkıştırılmadan gönderiliyordur. Aynı ölçümleri komut satırı kullanmadan görmek istersen site hızı testi (Otopilot, bu rehberi hazırlayan ekibin aracıdır) TTFB, HTML boyutu, sıkıştırma ve önbellek başlıklarını tek ekranda verir. WordPress sitelerde yüksek TTFB'nin olağan nedenleri sayfa önbelleğinin olmaması, her istekte çalışan ağır eklentiler ve paylaşımlı sunucuda yetersiz PHP işçisidir.

Keşif gecikmesi. Tarayıcı, LCP görselini HTML'i okurken ne kadar erken fark ederse o kadar erken ister. Görsel CSS'te background-image olarak tanımlanmışsa ya da JavaScript ile ekleniyorsa ön yükleme tarayıcısı onu göremez. En kötüsü, ekranın üstündeki ana görsele tembel yükleme verilmesidir. Doğru işaretleme şöyle olur:

html <img src="/img/kapak-800.webp" srcset="/img/kapak-400.webp 400w, /img/kapak-800.webp 800w, /img/kapak-1600.webp 1600w" sizes="(max-width: 600px) 100vw, 800px" width="800" height="450" fetchpriority="high" alt="Fırından yeni çıkmış ekşi mayalı ekmekler">

Bu görselde loading="lazy" olmamalı; tembel yükleme yalnız ekranın altında kalan görseller içindir. Görsel bir arka plan olarak kalmak zorundaysa HTML'in başında ön yükleme ekle:

html <link rel="preload" as="image" href="/img/kapak-800.webp" fetchpriority="high">

Bir uyarı: kaydırmalı (slider) ana sayfa banner'larında ilk slayt dışındaki görsellere fetchpriority="high" verme. Öncelik herkese verilirse kimseye verilmemiş olur.

İndirme süresi. srcset ve sizes ile telefona telefon boyutunda dosya gönder, WebP veya AVIF kullan. Görseli farklı bir alan adındaki CDN'den çekiyorsan <link rel="preconnect" href="https://cdn.alanadin.com"> ile bağlantıyı önceden aç.

Çizim gecikmesi. Görsel indi ama sayfanın başındaki senkron betikler ve büyük CSS dosyaları ilk çizimi tutuyorsa LCP yine gecikir. Ekranın üstü için gereken CSS'i küçük tut, analitik ve sohbet betiklerini defer veya async ile yükle. LCP öğesi metin bloğuysa (birçok blog yazısında başlıktır) asıl suçlu çoğunlukla web yazı tipidir.

INP'yi düşürmek: ana iş parçacığını boşalt

Bir etkileşimin süresi üç parçadan oluşur: giriş gecikmesi (tarayıcı o an başka işle meşgul olduğu için olay işleyicinin başlayamaması), işleme süresi (olay işleyicilerin kendisi) ve sunum gecikmesi (işleyici bittikten sonra yeni karenin hesaplanıp çizilmesi). Üçünün de kökü aynıdır: ana iş parçacığında uzun süre kesintisiz çalışan JavaScript. 50 milisaniyeden uzun süren her iş "uzun görev" sayılır ve o süre boyunca sayfa kullanıcıya cevap veremez.

Pratikte ilk bakacağın yerler şunlar:

  • Üçüncü taraf betikler: Canlı destek balonları, ısı haritası ve oturum kaydı araçları, birden fazla etiket yöneticisi, sosyal medya gömmeleri. DevTools'ta Performance kaydının alt panelindeki "Bottom-up" görünümünü alana göre gruplayınca hangi alan adının ne kadar ana iş parçacığı süresi tükettiği görünür.
  • Büyük DOM: Binlerce öğeli mega menüler ve tek sayfaya basılan yüzlerce ürün kartı, her etkileşimden sonra stil ve yerleşim hesaplamasını uzatır. Bu, sunum gecikmesini büyütür.
  • Ağır olay işleyiciler: Filtre kutusuna her tıklamada tüm ürün listesini baştan çizen, sepete ekleme düğmesinde senkron analitik gönderen kodlar.

En etkili teknik, kullanıcıya görsel geri bildirimi hemen verip ağır işi sonraya bırakmak ve uzun işleri parçalara bölüp araya tarayıcıya nefes alma fırsatı koymaktır:

```js function anaIsParcaciginaVer() { if (globalThis.scheduler?.yield) { return scheduler.yield(); } return new Promise(resolve => setTimeout(resolve, 0)); }

dugme.addEventListener('click', async () => { dugme.classList.add('yukleniyor'); await anaIsParcaciginaVer();

let baslangic = performance.now(); for (const urun of urunler) { urunKartiniGuncelle(urun); if (performance.now() - baslangic > 40) { await anaIsParcaciginaVer(); baslangic = performance.now(); } } }); ```

scheduler.yield() Chrome'da desteklenen yeni bir API'dir; desteklemeyen tarayıcılarda setTimeout ile geri dönüş yapılır. Avantajı, verilen sıranın kuyruğun sonuna değil önüne eklenmesidir, yani bölünen iş başka betiklerin arkasında beklemez. Bu teknik INP'yi doğrudan düşürür, çünkü kullanıcının tıklaması ile ilk çizim arasındaki süre kısalır.

Bir de geri/ileri önbelleğe (bfcache) bak. Kullanıcı geri düğmesine bastığında sayfa bu önbellekten anında açılırsa yeniden yükleme yaşanmaz ve bu ziyaretler ölçümlere iyi değerlerle girer. DevTools'ta Application (Uygulama) panelindeki "Back/forward cache" bölümünde testi çalıştır; unload olay dinleyicisi kullanan eski betikler bu önbelleği engellemenin bilinen bir nedenidir.

CLS'yi düşürmek: yer ayır, sonradan itme

CLS sorunlarının neredeyse hepsi, tarayıcının bir öğenin boyutunu o öğe gelene kadar bilmemesinden doğar. Tipik bir senaryo: haber sitesinde okuyucu ikinci paragrafa başlamışken üstte bir reklam alanı yüklenir ve metin 250 piksel aşağı iner. Kullanıcı bir bağlantıya basmak üzereyken altındaki düğmeye basar. Bu, tam olarak CLS'nin cezalandırdığı deneyimdir.

Çözümler sırasıyla:

  • Görsel ve videolara boyut ver. width ve height niteliklerini yaz; modern tarayıcılar bu ikisinden en-boy oranını hesaplayıp yer ayırır. CSS'te img { max-width: 100%; height: auto; } kullandığında da oran korunur. Gömülü video ve haritalar için kapsayıcıya aspect-ratio: 16 / 9; ver.
  • Reklam, çerez bandı ve kampanya şeridi için baştan yer ayır. Kapsayıcıya min-height tanımla ya da bu öğeleri position: fixed ile ekranın altına sabitle, böylece içeriği itmezler.
  • İçeriği mevcut içeriğin üstüne ekleme. "Yeni ürünler yüklendi" gibi bildirimler sayfanın üstüne değil, kullanıcının tetiklediği yere eklenmeli.
  • Animasyonda top, left, height yerine transform kullan. transform düzen kaymasına sayılmaz.

Web yazı tipleri hem LCP'yi hem CLS'yi etkiler. Yazı tipi geç gelir ve yedek yazı tipinden farklı genişlikteyse satırlar yeniden kırılır. Bunu iki adımda çözersin:

```css @font-face { font-family: 'Marka'; src: url('/fonts/marka.woff2') format('woff2'); font-display: swap; }

@font-face { font-family: 'Marka Yedek'; src: local('Arial'); size-adjust: 104%; ascent-override: 92%; }

body { font-family: 'Marka', 'Marka Yedek', sans-serif; } ```

font-display: swap metnin yazı tipi beklenmeden görünmesini sağlar; size-adjust ve ascent-override ise yedek yazı tipini asıl yazı tipine yaklaştırıp değişim anındaki kaymayı küçültür. Yüzdeleri kendi yazı tipine göre denemen gerekir. Ana yazı tipi dosyasını <link rel="preload" as="font" type="font/woff2" href="/fonts/marka.woff2" crossorigin> ile ön yüklemek de değişimi erkene çeker. Hangi öğenin kaydığını görmek için DevTools'ta Rendering sekmesindeki "Layout Shift Regions" seçeneğini aç; kayan alanlar sayfa üzerinde mavi renkle işaretlenir.

Önceliklendirme ve sürdürülebilir takip

Tek tek sayfa kovalamak yerine şablon düşün. Search Console'un gruplaması bunu zaten yapıyor: ürün sayfası şablonundaki tek bir loading="lazy" hatası, tüm ürün sayfalarının LCP'sini bozar ve tek satırla düzelir. Önceliği şu ölçütlerle belirle:

  1. Trafik: Organik trafiğin çoğunu alan şablon (genelde ürün veya blog yazısı) önce gelir.
  2. Mobil: Google mobil sürümü esas aldığı ve telefonlarda işlemci daha zayıf olduğu için mobil sorunlar önceliklidir.
  3. Maliyet: fetchpriority eklemek, görsellere boyut vermek ve gereksiz bir eklentiyi kaldırmak dakikalar sürer. Tema değiştirmek ya da ön yüzü yeniden yazmak haftalar sürer. Ucuz ve etkili olanlardan başla.

Düzeltmeleri kalıcı tutmak için iki alışkanlık edin. Birincisi, her eklenti, tema güncellemesi ve yeni pazarlama etiketinden sonra ana şablonları PageSpeed Insights'ta yeniden ölç; Core Web Vitals'ı genelde tek bir büyük hata değil, aylar içinde eklenen küçük betikler bozar. İkincisi, saha verisini kendin de topla (yukarıdaki web-vitals örneği gibi) ki Search Console'un 28 günlük gecikmesini beklemeden geri gidişi fark et.

Core Web Vitals, teknik SEO'nun yalnız bir katmanı. Taranabilirlik, dizine eklenme, yönlendirme ve canonical kontrollerini de yapmak istersen teknik SEO denetimi rehberi adım adım anlatıyor.

Sık Sorulan Sorular

Core Web Vitals sıralamayı ne kadar etkiler?

Google, Core Web Vitals'ın sıralama sistemlerinde kullanılan sayfa deneyimi sinyallerinden biri olduğunu, ama alakalı ve faydalı içeriğin her zaman önde geldiğini açıkça belirtiyor. İçerikleri birbirine yakın sayfalar arasında fark yaratabilir; zayıf bir içeriği tek başına üst sıraya taşımaz. Asıl kazanç çoğu zaman sıralamadan değil, sayfayı terk etmeyen ziyaretçiden gelir.

Lighthouse puanım 95 ama Search Console "Kötü" diyor, neden?

Lighthouse, senin bilgisayarında tek bir sayfa yüklemesini ölçer ve sayfayla etkileşime girmez. Search Console ise son 28 gündeki gerçek ziyaretçilerin 75. yüzdelik dilimini gösterir. Ziyaretçilerin önemli kısmı eski telefonlardan ve zayıf bağlantılardan geliyorsa ya da sorun INP gibi yalnız etkileşimle ortaya çıkan bir ölçümdeyse, iki sonuç birbirinden çok farklı olabilir. Değerlendirmede saha verisi esas alınır.

Sitemin trafiği az, Core Web Vitals raporu boş. Ne yapmalıyım?

Chrome yeterli sayıda gerçek ziyaret toplamadan veri yayınlamaz, bu yüzden küçük sitelerde rapor boş kalabilir. Bu durumda PageSpeed Insights'ın laboratuvar ölçümünde LCP ve CLS'nin eşiklerin altında kalmasını hedefle, INP için TBT değerini düşük tut ve web-vitals kütüphanesiyle kendi ölçümünü topla.

INP neden FID'den daha zor geçiliyor?

FID yalnız ilk etkileşimdeki bekleme süresini ölçüyordu; olay işleyicinin çalışma süresini ve ekranın güncellenme süresini saymıyordu. INP ise sayfa açık kaldığı sürece tüm tıklama, dokunma ve tuş etkileşimlerinin tam süresine bakar. Filtreler, sepet ve menüler gibi JavaScript'e dayanan bölümler bu yüzden INP'de çok daha görünür hâle gelir.

Düzeltmeyi yaptım, rapor ne zaman güncellenir?

Saha verisi 28 günlük kayan bir pencere olduğu için eski yavaş ziyaretler birkaç hafta boyunca ortalamada kalır. Search Console'da Düzeltmeyi doğrula dediğinde Google 28 günlük bir izleme süreci başlatır. Bu sürede laboratuvar ölçümüyle ve kendi saha ölçümünle sonucun doğru yönde olduğunu kontrol edebilirsin.

Kaynaklar

Diğer yazılar